X
تبلیغات
TEFL - شيوه هاي آشناسازي وتقيدكودكان به نماز
درباره ما
دوستان
آخرین مطالب
لینکستان
دیگر موارد
 

(( بسمه تعالي ))

شيوه هاي آشناسازي وتقيدكودكان به نماز

از آن جايي كه روح پرستش ، ازهمان ابتداي خلقت انسان ،درنهاداوجاي گرفت،انسان همواره به دنبال پناهگاه مطمئني بوده است كه بتواند به معبود خويش دست يابد. روح او خداراجستجو كرده وخدارا درحال نماز يافته است. نماز به قدري فضيلت دارد كه حتي زماني پيامبر(ص) صاحب كوثرشد، براي تشكروقدرداني ازخداي خود،راهي راجهت سپاس ازخدا طلبيد، خداوند فرمود: نخست نماز بخوان،سپس قرباني كنوبه مستمندان بده. جنبه هاي تربيتي نماز،بخشي است كه تاثيرات قابل مشاهده ي نمازرابيان مي كند. اين تاثيرات عبارتنداز:1- تهذيب اخلاق  2-روح خوش بيني    3- تكرار نمازها درشبانه روز كه باعث بروزحالات معنوي درانسان نمازگزار مي گردند.

درمورداينكه چگونه كودك به نمازعلاقه وگرايش داشته باشدوآنرا انجام دهدمي بايست ازابتداي حيات كودك،دقت لازم صورت گيرد.نوع انتخاب  همسرنيزمي تواند درزمان شكل گيري طفل نقش مهمي داشته باشد، چراكه كودك بيش ترين ساعات خودرا درخانه وبا مادر سپري مي كندووقتي كه اين قضيه بادقت صورت گيردكودك ،كودك ازهمان سن اوليه تقليدازنمازراپدرومادرجوياميشود.برخي ازكودكاندرسنين 2 تا 3سالگي وبرخي از4سالگي اين حس رابروزميدهند.البته در6سالگي به عينيت مي توان آن را مشاهده كرد. زمان آغازنمازخودسخني جداگانه است.درخاندان اهل بيت (ع) كودكان از5 سالگي نمازمي خوانند، اما درافرادعادي ، كودكان بايدازسن 7سالگي به خواندن نماز بپردازند. علت هم اين است كه كودكان تا7سالگي بايد بازي كنند. اما باهمه ي اين اوصاف شايدسئوالي مطرح شودوآن اينكه چه ضرورتي دارد كودك نماز بخواند؟!درجواب بايدگفت: كودكان امانتهاي الهي هستند كه دردست والدين خودقراردارند، پس براي حفاظت آنها ازفسادها وانحرافات فردي واجتماعي بايد آنان را به دستاويزي محكم اتصال داد. اعمال عبادي باعث مي شودكه كودك دربرقراري روابط اجتماعي نيز موفق باشد. اگرنمازرابه خوبي دروجودكودك رشددهيم،حالات مذهبي دراوپديدارمي شود. همانطوركه قبلانيزگفتيم،ابتداباتقليدنمازرامي آموزد،اما هرچه بالاترمي رود،اين حالات مذهبي دراوملكه مي شوندوگاهي ترك آنها موجب اندوه كودك مي شود.رفتارهاي عبادي باعث مي شودتاروح كودك قانع شودوازانجام نمازبه لذت روحي خاصي برسد،اين لذت ممكن است گاهي اوقات باديدن نمازديگران نيزبروزكند، چراكه امام حسن(ع) بارها وبارها ازعبادات مادر خود لذت مي برد. راههاي مختلفي وجوددارد كه مي توان لذت مذهبي را دركودك پديدآورد. البته اين راهها به شرايط رشد كودك و نحوه ي زندگي وآمادگي پذيرش اش بستگي دارد. اين امور عبارتند از :

1-    شرطي شدن پاسخ ، اگرمراسم با وقايع خوشايندي همراه شود،كودك خودبه خود به نماز علاقه پيدامي كند.

2-    شرطي شدن عاملي ، اگرنماز خواندن كودك همراه باپاداش باد استمرار وتقويت آن بيشتر خواهد بود.

3-    طرح سؤال ومعما،رساندن كودك به درك وضرورت استدلال ومجهزشدن به منطق سؤال ابراهيم گونه ،تاثيرمهمي درعلاقه مندي كودك به نماز دارد. طرح سؤال هم به سؤالات كودكان پاسخ مي دهدوهم زمينه را براي يادگيري ومطالعات بيشتركودك فراهم مي كند.

4-    دوري از جبروتحميل، بايدآموزشهاي نمازراباتوجه به آمادگي كودك انجام داد. اگر اين آمادگي روحي وعاطفي ميسر نشده باشد، به ناچار ازجبروتحميل استفاده مي شود كه اين قضيه باعث دل زدگي كودك ازنماز مي شود. تا قبل از سن لازم براي تعليم نماز كه دراحاديث 7سالگي مي باشد، نبايدكودكان رامجبوربه يادگيري كرد.

5-    دروني كردن ارزشها باپندواندرز، دراين قسمت بايدتوجه نمودكه ازگفتارمستقيم والفاظ صريح،بايد پرهيزنمود.براي اينكه تاثيرپندواندرزعميق ترگردد، بهتراست باعمل همراه شود.

6-    تعظيم وتكريم نماز: اگرخانواده ومربيان به نماز اهميت دهند،ارزش آن درنظركودك بيشترمي شود.پس خانه ومدرسه بايدبانگاهي شكوهمندانه به نماز،آن را تكريم نمايند.

7-    بيان قصه ها ونمايش خاطره هاي زيبادرارتباطبانماز: قصه،شعرونمايش مي توانندباتوجه به نوعي جذابيت وكشش كه درآن ديده مي شود، كودكان رابه سمت نماز جذب نمايند. شعرباآهنگ زيباوكلمات موزونمي تواندهم تغذيه روحي باشدوهم آموزش دهنده ي خوب. كودكان هميشه دوست دارندهمه ي مسايل رامستقيم نفهمند،پس ازراه داستان وشعرونمايش مي توان به راحتي كودكان رابه نماز واداشت.

8-    توجه به توانمندي كودكان ونوجوانان دراقامه ي نماز: رسيدن به رشداوليه ولازم مي طلبدكه اصول نمازبه كودك گفته شود،امادراين ميان بايدقدرت تحمل كودك وتوان اورا درنظرگرفت.اگرنماز راپيش اوبدجلوه دهيم،يعني بيش از توان او بخواهيم به عبادت بپردازد،اين تفكردركودك ايجادمي شود كه نمازكارسختي است.

9-    ارايه ي آموزش هاي لازم: براي رسيدن به اين مقصود بايدازابزارها وروش هاي مختلف بهره گرفت. اما بايدچنداصل مهم رافراموش ننمود:   الف- اصل پيش دستي             ب- اصل تمرين وپايه گذاري             ج- اصل فريضه سازي

10-سادگي وزيبايي وگيرايي مساجدونمازخانه ها : مسجد به عنوان پناهگاه بي پناهان بايدهميشه پاكيزه وخوشبو ومعطرباشد.رنگها وفرم هاي آن آرامش دهنده باشد. مسجدبايدتداعي كننده ي خاطرات شيرين باشدودركناركارمذهبي ، كار فرهنگي انجام دهد.

11-پيروي از اصل مجاورت: بهتراست دركنار مساجد، كتابخانه ،نوارخانه و ... نيز وجودداشته باشد ات كودكان بتوانندمسايل تربيتي را نيز بفهمندوبرخي ازسؤالات خودرا پاسخ دهند.

12-رفتار ائمه جماعت وخادمين: فراري بودن بعضي از بچه ها از مسجد به دليل اخلاق تندوناپسند بعضي ازخادمين است. امام جماعتبايدماننديك روانشناس با توجه به روحيه هي كودكان كارهايي نظير : مشورت ، دادن مسئوليت ، پاسخگويي توام باحوصله به سؤالات كودكان ، داشتن اخلاق نيكو، احترام گذاشتن به شخصيت كودكان آن ها را به سمت مساجد بكشاند. اگرمكان مقدسي چون مسجد به ساير مشاغل افرادجامعه (پزشك ومهندس و...) پربارگرددتاثيرات فراواني به دنبال خواهدداشت، البته اين مهم نيز مي تواند با رفتارهاي نيكوي خادمين وامام جماعت تحقق يابد. ضمنا امام جماعت بايد توان وتحمل كودكان را بسنجد ونماز را چندان طولاني نكند.

13-ارايه ي الگوهاي مناسب: كودكان ازهمان سنين اوليه ، كارالگو سازي را انجام مي دهند. والدين و مربيان بايدمواظب رفتارخودباشندوسعي كننددركنار خواندن نماز ، باداشتن خصلتهاي نيكويي چون ايثار ، گذشت، محبت ، صبرو... علم وآگاهي لازم را به كودكان انتقال دهند. مربي بايد با توجه به نياز ودرك كودك ، برخي ازمسايل راروشن كند. البته كارعملي والدين ومعلمان خيلي بيشتر ازبيانات آنها مي تواند الگو ساز باشد.

14- تشويق وترغيب: تشويق باعث مي شود تارفتاركودك بارهاوبارها انجام شود. طرح سؤال ورسيدن به جواب خودمي تواند يكي از عوامل تشويق باشد. دادن جايزه يا بردن به پارك و... نيز همچنين گاهي مي توان كودك رادرگروهي مناسب وفعال عضو كرد وازطريق تشويق دوستان وي اورا به مرحله ي شناخت نماز رساند. شيوه هاي تشويق در هر مدرسه يا مسجدمي تواند متناسب با ابتكارعمل كاركنان وفرهنگ بومي آن محله و... باشد.

15- نقش خانواده : خانواده به عنوان جايگاه زيست اوليه كودك مهم ترين نقش را دارد. آمادگي كودك نيز از محيط خانواده آغاز مي شود.اگرخانواده به امري چون معطر كردن لباس واستفاده از لباس پاكيزه درهنگام نماز، برپايي نمازجماعت درخانواده، اختصاص مكاني براي نماز درخانه، اذان گفتن يكي از اعضاي خانواده ، بردن كودكان به مسجد، خصوصا دراعياد مذهبي برگزاري نماز جماعت با مهمانان درخانه ، بازي و سرگرمي ضمن آموزش ودادن هديه وبرگزاري جشن تكليف اهتمام ورزند، انتقال نمازرا به كودك به راحتي ميسر خواهند كرد.

16- نقش مربيان ومعلمان مدرسه : مدرسه مي تواند با برپايي نماز جماعت در هنگام لزوم ، يعني خارج اززمان بي حوصلگي و خستگي كودك ، طرح سؤال درهنگام برگزاري نمازجماعت ودادن جايزه ، داشتن نمازخانه ي تميزومرتب ، عامل خوبي براي جذب كودك به نماز باشد. گاهي هم اگر معلمان به سخنراني درمورد يكي ازابعاد نماز بپردازند وسعي كننددركناردانش آموئزان درصفهاي نماز بنشينندوگفتاروكردارشان را خوب و صميمي كنند مي توانند نقش مهمي درتربيت مذهبي كودك داشته باشند.

17- برگزاري مراسم جشن تكليف : بايد خانواده ها همانطوركه به جشن تولد كودك اهميت مي دهند ، به جشن تكليف او نيز اهميت دهند.جشن تكليف مي تواند خاطره ي خوشايندي را از نماز درذهن كودك ايجادسازد.خداوند يكي از ايام ا... را روز به تكليف رسيدن كودكان مي داند. جشن تكليف را هم مي توان دردو بخش بررسي كرد:

 الف: مراسم خصوصي : اين كار با 1- سجده شكر    2- كمك به نيازمندان     3- سلام بر فرشتگان         4- استعاذه از شيطان    5- استمدادازآفريدگارجهان به انجام رساند 

ب:مراسم عمومي : اين كاربا 1- اهميت دادن به جشن تكليف    2- رشد آگاهي هاي اسلامي     3- رعايت ويژگي هاي مكلف    امكان پذيراست.

18- پاسخگويي به سؤالات مذهبي كودك : اين كار بايد كاملا با حوصله صورت گيرد . براي آشنايي كودك به جواب سؤال مي توان ازراههاي مختلفي استفاه كرد . مثلا بردن كودك نزد افراد آگاه – خودمان به سؤالات آنان پاسخ دهيم – كتابي را كه حاوي جواب مناسب است به او معرفي كنيم – ازنوار ، فيلم ، عكس ، اسلايدو... بهره بگيريم ، يا كودكان را به ديدن تاتر هاي مذهبي ببريم.

19- نقش رسانه هاي گروهي : تلوزيون مي تواند با پخش كارتونها ، فيلم ها وسرودهاي ويژه ، كودكان را بيشترتشويق كند. ناشران كتابهاي  كودك اگراز خاطرات وسرودهاي كودكان در كارشان بهره گيرند ، نتيجه مفيدي را خواهندداشت. ستاد اقامه نمازبادراختيارداشتن كارشناسان آشنا به امورروانشناسي كودك ،فيلم ، كتاب ،نواروسرودها وآهنگ هاي لازم مي توانند كمك مؤثر باشند. همچنين ارتباط داشتن با خانواده ي كودكان ودعوت كردن آنان به جشن تكليف نيز اهميت بسزايي دارد.

 

 

 

 

هدايت دانش آموزان به سوي نماز با استفاده از آيات و روايات

مقدمه

تربيت سالم وصحيح كودكان ونوجوانان هدف نهايي والدين ، اولياي مدرسه ومربيان ودست اندركاران مسايل تربيتي  است . اين هدف موقعي تامين مي شود كه عناصروواحدهاي فرهنگي وعقيدتي لازم براي رسيدن به آن هدف بتوانند كاركردهاي خودرا به نحو صحيح انجام دهند. درجامعه اسلامي انجام فرايض ديني ازجمله نمازدرفرايند اجتماعي شدن مذهبي كودكان ونوجوانان نقش عمده اي را مي تواند ايفا كند. جامعه اسلامي براساس عقيده وايدئولوژي استواراست كه ازروح مذهب سرچشمه گرفته است. عادت دادن فرزندان به برپايي نماز وواقف ساختن آنها به اهميت اين فريضه نه تنها در تكوين شخصيت آنها بلكه دررابطه با اعضاي خانواده ، رابطه با دوستان وشبكه روابط موجود درجامعه اهميت بسزايي دارد. ازطريق برپايي اين فريضه كه پشتوانه محكمي براي ساير فرايض مذهبي مي باشد، كودكان ونوجوانان مباني اعتقادي را در خود دروني ساخته وكليه اعمال ، نگرشها و رفتارهاي آنان تحت تاثير قرار مي گيرد. به اين ترتيب نه تنها  آنان تحت تاثير قرار مي گيرند، بلكه شخصيت پرتوان مذهبي پيدا مي كنند ودرسالم سازي محيط اجتماعي نقش مؤثري برعهده مي گيرند.

چكيده

- مهم ترين فلسفه نماز ، يادخداست وبندگان برگزيده اودرپرتوي نماز ويادپروردگاربه رشدوتعالي مي رسند وازالطاف بيكران الهي بهره مند مي شوند.

- نماز انسان را از همه ي بدي ها وآسيب ها باز مي دارد ونمازگزاررا آمربه معروف وناهي ازمنكرمي كند.

- نماز يكي از پايه هاي دين شمرده شده است ودرراس همه ي عبادتها نماز است.

- نماز به عنوان يك فريضه مذهبي داراي اثرات تربيتي درابعاد مختلف فردي ع گروهي ، بهداشتي ورواني در محدوده ي خانواده مي باشد.

- نماز به لحاظ نقشي كه درمدرسه ايفا مي كند مي تواند علم واخلاق را به پيونددهد ورابطه ي تربيتي بين معلم ودانش آموز ايجادكندوازكج روي هاي رفتاري جلوگيري كند.

-       درآموزش نماز درمدارس بايدبه مسايل روانشناسي تربيتي كودكان ونوجوانان وجوانان دقت و توجه كرد.

 

اهميت وضرورت فريضه ي نماز

اهميت نماز بقدري مهم است كه قران بعدازايمان آن را متذكر شده است« يقيمون الصلوه » ازاين جا به اهميت نماز پي مي بريم زيرا يكي از پايه هاي دين شمرده شده است ودرراس همه ي عبادت ها نماز است . اسلام بدون نماز هرگز معنايي ندارد.نمازخودسازي است . قرآن عجيب سخن مي گويد : اي اهل ايمان ، ازنماز استمدادكنيد. اگرمي خواهيد دراجتماع يك مسلمان واقعي باشيد و مي خواهيد يك مجاهد نيرومند باشيد بايد نمازخوان خالص و مخلص باشيد. حضرت علي (ع) هنگاميكه جان به جان آفرين تسليم كرد راجع به نماز گفت:خدا را خدا را، نماز تيرك خيمه ي دين شماست . اهميت نماز درجريان اجتماعي شدن بسيارمهم است . عمده ترين فريضه ي مذهبي كه در فرآيند اجتماعي شدن ، افكار، نگرش و رفتارهاي مذهبي كودكان ونوجوانان را تحت تاثير قرار مي دهد نمازاست.اگرمابتوانيم نمازرا به عنوان يك هنجارمذهبي دررفتار وكردار فرزندان خود دروني سازيم ، قدم اساسي براي تربيت ديني آنها برداشته ايم . نمازدرايجاد وحفظ شخصيت سالم مذهبي افراد جامعه نقش داردوداراي اثرات مثبت اجتماعي است. توجه دادن جوان به نماز، ايجاد رابطه ي انس او با خدا ، احساسات مذهبي اورا اغنا مي كند.تمايلات طبيعي  و هواهاي نفساني اورا مهاركرده ورفتاراورا تحت كنترل درمي آورد.

عوامل مؤثردرگرايش جوانان  به نماز

الف- محور جوانان

1-    آشناساختن جوانان به افكاروآراء وديدگاه هاي حضرت امام ورهبرمعظم انقلاب اسلامي و مباني انقلاب اسلامي

2-    تشويق جوانان نسبت به امر اسلام شناسي وبه خصوص نقدوبررسي درمورداصول وفروع دين

3-    نيازسنجي وبررسي  تقاضاهاي فرهنگي جوانان وپاسخگويي مناسب به آن از طريق ارايه ي الگوي مناسب

4-    فراهم آوردن امكان حضور فعال ومشاركت جوانان در برنامه هاوفعاليت هاي فرهنگي و اصلاح نگرش جامعه مبني بر اعتماد وباورداشتن به توانايي وشايستگي هاي نسل جوان

5-    نشاط آفريني فرهنگي و اعتقادي وخودباوري درجوانان ازطريق ايجاد امكانات فيزيكي وانساني درمدارس

6-    فراهم ساختن شرايط وامكانات كافي براي مطالعه وتحقيق جوانان درمورد عوامل مؤثردر گرايش به مسايل اعتقادي و...

ب- نقش آموزش وپرورش در گرايش جوانان به نماز

1- به كارگيري شيوه هاي پرورشي جديد مبتني بر پرورش درست انديشيدن درمورد مسايل اعتقادي وفرهنگي نماز

2- پاسخ دادن منطقي وآزاد به سؤالات وابهامات وايجاد روحيه ي پرسش گري درجوانان

3- تقويت كتابخواني درمدارس در ابعاد پرورشي ومذهبي متكي به مساله ي ايمان

4- توجه به اصلاح مداوم كتب ديني و تكميل براساس نيازهاي ديني دانش آموزان

5- توجه به تربيت فردي وخانوادگي دانش آموزان درمورد مسايل عبادت ونيايش

6- توجه به تربيت اعتقادي وباورهاي ديني دردانش آموزان جهت رسيدن به حد كمال

7- تقويت واهتمام به آموزش مربيان پرورشي ومعلمان جهت انتقال مفاهيم مذهبي و ايماني

8- ايجادهماهنگي درفعاليتهاي تربيتي درمدارس مناطق جهت ايجادانگيزش درآنان

9- توجه به نهاد خانواده وارتباط مستمربين مدرسه وخانواده ازطريق انجمن اوليا ومربيان

10- برنامه ريزي مناسب جهت غني سازي اوقات فراغت جوانان بااستفاده ازعوامل تاثيرگذار

11- تقويت مراكز مشاوره وراهنمايي دانش آموزان درامرتربيتي وپرورشي

12- برگزاري مسابقات بين دانش آموزان جهت ايجاد انگيزه واهداي جوايزارزنده

13- واگذاري اجراي برنامه ي نماز درمدارس به شوراي دانش آموزان به طور تشكيلاتي

 

پ: مساجد وحسينيه ها وتكايا

1-    توجه به مساجد وسامان دهي امورآنها به عنوان مراكز نشروگسترش فرهنگ نماز دربين جوانان

2-    توجه به بهسازي فيزيكي مساجد وزيباسازي آن با مشاركت جوانان

3-    تربيت امام جماعت عالم وآشنا به مسايل روز و جوان گرا جهت انجام فريضه ي نماز

4-    استفاده از فضاي مساجد براي مطالعه ي كتب ديني زير نظرافراد خبره براي پاسخگويي

5-    دعوت ازمتفكران دانشگاهي براي سخنراني درمساجد جهت برقراري ارتباط

6-    ايجادزمينه هاي همكاري بين نهادهاي مردمي و مساجدبا هماهنگي جوانان

7-    تقويت كانونهاي فرهنگي وهنري مساجد با مشاركت آنان

8-    ايجاد ارتباط بين مسجد ومدرسه درهرمحل توسطروحانيون وافراد مورد قبول جوانان

9-    ترسيم وارايه ي آموزش لازم به خادمان مساجد، هيات امنا وعوامل ديگرجهت برقراري ارتباط با جوانان كه بتواننددرفعال سازي مساجدموفق شوند.

10-اعلام برنامه هاي مساجد به مدارس جهت حضور دانش آموزان

11- برقراري ارتباط با مدارس جهت حضور دانش آموزان براي اجراي برنامه هاي پرورشي

12- تهيه وتنظيم مشخصات مساجدوحسينيه ها وتكايا جهت ارايه به دانش آموزان مدارس

13- نشستهاي متعددتوسط هيات امناي مساجدومديران ومربيان پرورشي مدارس جهت ايجادهماهنگي هاي لازم درمورد حضورجوانان درمساجد

ت: دستگاههاي تبليغي دررسانه هاي گروهي

1-    تقويت روحيه ي تقوا واخلاق اسلامي ازطريق تبليغات

2-    الگوسازي مناسب وتوجه به سيره ي پيامبر (ص)و ائمه ي اطهار

3-    هماهنگي درتبليغ وفعاليت هاي رسانه اي  نسبت به امور جوانان

4-    نيازسنجي مخاطبان وتوزيع متناسب برنامه ها با گرايش هاي لازم

5-    بهينه سازي وروزآمدكردن روش هاي سنتي تبليغ ، درعين حال استفاده ازروش هاي نوين براي برقراري ارتباط با جوانان

6-    گشترش كيفيت فعاليت تبليغي اسلامي دربين جوانان

7-    گسترش اردوهاي مذهبي – تفريحي درمناطق براي جذب جوانان

8-    توجه خاص رسانه ها به خانواده ونحوه ي ارتباط با جوانان

9-    ارايه ي خدمات پرورشي ازاين طريق براي آنان

10-برقراري ارتباط صميمانه ازطريق رسانه با نسل جوان

11- گسترش ، گستره ي اعتماد واطمينان دربين نسل جوان

12- معرفي الگوهاي عمل توام با علم از تاريخ اسلام براي جوانان

13- ايجادهمدلي وهمسويي وهمدردي با جوانان از طريق رسانه ها

14- تشويق آنان براي انجام فرايض ديني وايجاد انگيزه دربين آنان

ث: جلوگيري از بي هويت كردن واز خود بيگانه ساختن جوانان

       برای اينکه جوانان به بيگانگان وابسته باشند وآنان را بپذيرند وتقليدوپيروی ازالگوهای آنان راازضروريات اجتناب ناپذير زندگی خود بدانند واحساس کنند خود چيزی ندارندويا آن چه دارندبی ارزش است.اين خود کم بينی واحساس نيازمندی سبب می شود,دست نيازبه سوی بيگانگان درازکنندوبرای جبران عقب ماندگی ورسيدن به قافله ی تمدن , سفارش آنها را بپذيرند. دشمنان امروزه سعی می کنند برای بی هويت کردن جوانان ودور ساختن آنها از دين ومذهب ازابزارهای زير استفاده کنندوجوانان راگول بزنندوازدين اسلام دور سازند.

1- تضعيف باورها واعتقادات مذهبی     2-  تحقيروتحريف تاريخ اسلام       3- تخريب ونفی هويت ملی               4-تخريب الگوهاواسوه های خودی              5- تحقيراستعدادهاوتوان جوانان        6- ايجادتعارض بين دين وعلم             7- ناکارآمدنشان دادن دين                             8- بی ارزش ساختن ارزشهای اخلاقی وترغیب به رها شدن ازقیود

ج- مطبوعات وصدا وسیما

1- جلوگیری از عوام زدگی وعوام فریبی وتکیه بر باورها , عادت ها وشیوه های درست

2- صیانت خودجوش و درون زا ازارزش های دینی به وسیله ی مطبوعات

3- گسترش فرهنگ نقد وگفتگوبا توجه به ارزشهای معنوی

4- بررسی مشکلات اجتماعی جوانان ویافتن راه حلهای عمومی درمورد گرایش به نماز

5- ارتقا بخشیدن کیفی برنامه های فرهنگ ومعارف اسلامی در صدا وسیما

صدا وسیما می تواند به وسیله ی پایگ اه های زیر روند گرایش به سوی نمازرا در جوانان شتاب بخشد. چون هرگونه مشارکت با علاقه مندی وبا انگیزش لازم صورت می گیرد.

مشارکت جوانان درانجمن های اسلامی مدارس

شورا های دانش آموزی

بسیج دانش آموزی

کانون مساجد

پایگاه وبسیج محله

باشگاههای ورزشی

دارالقران وکا نون قران

هیات های مذهبی

امورتربیتی مدارس

سایرعوامل موثردرگرایش دانش آموزان به نماز

-       دعوت از چهره های شاخص ومحبوب ورزشی کشوری برای شرکت دراقامه ی نماز

-       دعوت از هنرمندان محبوب فرهنگ , سینما و... برای شرکت دراقامه ی نماز دربین دانش آموزان

-       تزیین نمازخانه های مدارس به شیوه های جذاب وزیبا به تناسب ذوق کودک و نوجوان وجوان

-       واگذاری ترتیب , نظافت وبهداشت به عهده ی فراگیران تا حس مشارکت آنان درفراهم آوردن مقدمات اقامه ی نماز تقویت گرددوازاین راه میل ورغبت آنان مشاهده شود.

-       اقامه ی باشکوه نمازدرمنظر عموم

-       معرفی آثارونتایج نمازدرجامعه

-       معرفی نماز با زبان زیبای هنر

-       تاثیر برخورد, روش وآدابی که امام جماعت القا می کند

-       تاثیر همنشینان دررغبت به نماز

-       میانه روی در عبادات وتداوم نشاط ورغبت به آن

-       تاثیربرنامه ها وفیلم ها ی تلویزیونی  درایجاد انگیزه ی نماز

-       تاثیر عرضه وانتشارات حالات نمازگزاران مخلص درایجاد رغبت به نماز

-       عملکرد نمازگزاران درجامعه

-       فضای تربیتی خانواده

-       زیبایی ها وفضای معنوی مسجد

نقش تربیتی نماز در خانواده

نمازبه عنوان یک فریضه ی مذهبی دارای اثرات تربیتی درابعاد مختلف فردی , گروهی بهداشتی وروانی درمحدوده ی خانواده می باشد.

اجرای فریضه ی نماز درشکل گیری صحیح روابط میان اعضای خانواده نقش عمده ای دارد . با اجرای این فریضه خانواده به یک محیط مقدس تبدیل شده وروابط افراد آن قداست ویژه ای به دست می آورد.کودکی که درجریان فرآیندجامعه پذیری مذهبی, نمازرابه عنوان یک رفتار مذهبی درخوددرونی ساخته,برای اجرای آن خودراملزم به رعایت دستورات بهداشتی می داند.علاوه بربهداشت جسمانی برپایی نمازدربهداشت روانی افرادخانواده اهمیت بسزایی دارد. اجرای صحیح فریضه ی نمازمستلطزم تزکیه ی روح وپالایش درونی است.  برای نیایش واقعی علاوه بر طهارت جسمی وظاهری , پاکی درونی وقلبی هم لازم است.  خانواده ای که اعضای آن بابرپایی  نمازبه طهارت درونی خودبپردازند, پشتوانه ی محکمی برای معنویت است, که درمقابل ناملایمات زندگی آن هاراحمایت می کند.  چنین افرادی ازنظرروحی توکل به خدا کرده , اعتمادبه نفس داشته ودرمقابل مصایب ودشواری ها خودرانمی بازند. درنتیجه اختلالات روحی مثل اضطراب , ترس , افسردگی , ازخودبیگانگی وخودکشی درچنین افرادی به ندرت دیده می شود.

نقش تربیتی نماز در مدرسه

مدرسه بعدازخانواده دومین نهادی است که درتمایل ورغبت جوانان ونوجوانان بسیارموثراست. ازآن جا که در مدرسه ازلحاظ بعدروابط گروهی , وسیع تراست, نوجوانان وجوانان درآن جا درروابط گسترده تری قرارمی گیرند.  آن ها درروابط آموزشی بادوستان وهمکلاسان , معلمان واولیای مدرسه قرار می گیرند. نماز یک عمل عبادی است وقادراست این روابط را ازسطح آموزش فراتربرده ودرسطح تربیتی , اخلاقی  وفرهنگی می تواندداشته باشد که به چندمورد زیر می توان اشاره نمود.

1-     پیوند علم واخلاق :

 نماز به لحاظ کارکردهایی که ازلحاظ اخلاقی برعهده دارد, انسان هایی متعهد, مسوول ومصلح را به جامعه تحویل می دهد. وجودچنین انسان هایی درمحیط مدرسه باعث می شود که پیوند ورابطه ی واقعی میان علم واخلاق به وجود آید. همبستگی میان علم واخلاق برای رسیدن انسان وجامعه به کمال ضرورت دارد.

2-     ایجادرابطه ی تربیتی میان معلم ودانش آموز :

اجرای فریضه ی نماز درمدارس مخصوصا به صورت جماعت رابطه ی میان معلم ودانش آموز راتبدیل به رابطه ی تربیتی می سازد.معلم درساختن شخصیت کودکان نقش مهم موثری دارد.ایجادرابطه ی تربیتی با معلم درپیشرفت درسی دانش آموزان بسیار موثرواقع می شود.

3-     جلوگیری از کج روی های رفتاری :

 نوجوانی که در محیط مدرسه بابرپایی نمازواعتقادبه خدابزرگ شده باشد, معمولا شخصیت بهنجاری پیدامی کند. چنین فردی باپشتوانه ی مذهبی که از آن برخورداراست, درمقابل سختی های زندگی مقاومت کرده ونه تنها خوددچارانحرافات اخلاقی نمی شود, بلکه دیگران رانیز ازافتادن دردام کج روی ها وانحرافات باز می دارد.

آموزش نمازدرمدرسه

نقش مدرسه دررشدوشکوفایی دینی وباروری روحیه ی اقامه ی نماز در دانش آموزان بر کسی پوشیده نیست. هرچندکه عده ای معتقدند که الگوی خواندن نماز اولین بار در منزل وآن هم ازطریق والدین به فرزند ارایه می گردد , اما با ورود کودک به مدرسه وتقارن حساس ترین زمان رشد وشکل گیری باورهای دینی او بازمان تحصیل , ایجاب می کند تا نسبت به آموزش نماز به نوجوانان وجوانان درمدرسه توجه خاصی صورت پذیرد.آموزش در مدرسه باید آموزشی مبتنی بر اصولی علمی و متکی بر مبانی اسلامی باشد و به وسیله مربیان آگاه و آشنا با موضوع رشد نوجوانان و جوانان اجرا گردد. از این رو لازم است برنامه ای مدون جهت آموزش منسجم نماز برای دانش آموزان طراحی گرددکه در آن ویژگی خاص رشد کودکان و نوجوانان در نظر گرفته شود.

 

1.توجّه به بهترین زمان برای آموزش نماز

 

نماز چون یک رفتار مثبت است پس می توان آنرا هم به صورت مستقیم و هم به صورت غیر مستقیم آموزش داد.آموزش غیر مستقیم نماز در خانه صورت می گیرد که در ان کودکان با تقلید از پدر و مادر و بزرگترها،خود را همانند سازی می کنند.آموزش مستقیم نماز در مدارس صورت می گیرد و وقتی که دانش آموز با کلیه واژه های دینی آشنا شد ،خود به خود به نماز روی می آمورد. بهترین زمان برای آموزش مستقیم در مدرسه از پایه ی  پنجم تا سوم راهنمایی است. چرا پایه پنجم تا سوم راهنمایی بهترین زمان برای اجرای آموزش مستقیم است؟زیرا اجرای برنامه های تشویقی در مدرسه در این سنین بر روی دانش آموزان  اثر دارد و هم چنین این دوره ،بهترین زمان برای ایجاد عادتهای مطلوب است.

 

2-آگاهی و توجُه مربی به مسائل روان شناسی تربیتی کودکان و نوجوانان و جوانان در آموزش نماز

ما باید ویژگی های مخاطبان خود را بشناسیم و بعد از آن اقدام به تدوین یک برنامه ی آموزش صحیح جهت (ایجاد ،تقویت وتثبیت رفتار مورد نظر کنیم. زیرا تنها  فریضه ی(نماز )است که در فرآیند اجتماعی شدن رفتارهای مذهبی مخاطبان اثر می گذارد ،در برنامه ریزی برای آموزش اقامه ی نماز باید به سه نیاز و یک مساله ی مهم که برای نوجوانان و جوانان مهم است،توجُه کرد.

 

الف:نیاز به درک ضرورت قبول مسئولیت

ب:نیاز به راهنمایی و رهبری سالم دینی و تشخیص حقایق از موهومات

ج:مساله دین و اخلاق

 

در نهایت از طریق تقویت مثبت، رفتارهای مناسب را تقویت  و پاداش داد.تدوین برنامه ی اموزش نماز ،با توجه به شرایط فعلی جامعه ایران و تهاجم فرهنگی دشمنان اسلام ،ضرورت احیای اقا مه نماز ، آنهم بصورت ریشه ای و آموزش مدرسه ای به عنوان

یک مصونیت در برابر فرهنگ فساد ،بیش از گذشته احساس می شود.بنابر این وظیفه مدرسه، دو صد چندان می گردد و ما باید شیوه صحیح و متنوعی برای آموزش احکام اسلامی مخصوصاُ نماز بررسی و ابداع کنیم  و این آموزش باید متناسب با سن باشد.دوره ابتدایی(15-9) ساله در این سطح هدف  اول ما تقویت و تثبیت روحیه ی نماز در دانش آموزان و پرورش شخصیت سالم مذهبی در آنهاست . اگر دانش آموزان رفتار مناسب ارایه دهند ما بایدرفتار انها را تقویت کنیم ما می توانیم برای آموزش نماز در این مرحله از هنر در آموزش نماز به صورت نقاشُی و انشاء استفاده کنیم و هم چنین می توانیم از (بانک امتیاز ) یعنی از سیستم تشویق و انگیزه  استفاده کنیم . از احادیث به صورت خطوط درشت و جذاب و جالب ، نقاشی صحنه هایی در مورد اذان، نماز جماعت،مسجد و هم چنین می توانیم از دانش آموزان بخواهیم که آنها داستانهایی در مورد نماز و قسمتهایی از زندگانی الگوهای مذهبی در خصوص نماز بنویسند و از انها استفاده کنیم. تا اینجا هدف ما زمینه سازی برای ایجاد و تقویت روحیه ی اقامه ی نماز در دانش اموز بود. موارد یاد شده را می توان در گروه سنُی(9_15) ساله،مخصوصاَدر کلاس پنجم اجرا کرد.

 

دوره ی راهنمایی

هدف ما در این دوره،ایجاد،تقویت وتثبیت روحیه ی اقامه ی نماز در نوجوانان است. می توانیم نمازرا به صورت علمی با نظارت در منزل ،مدرسه ومسجد اموزش دهیم. البتُه هدف ما اموزش علمی  در مدرسه مدُنظر است . به عبارت دیگر ما می توانیم بر اقامهی نماز نوجوانان در منزل ،مسجد و نماز جمعه هم نظارت کنیم . باز هم می توان از تشویق در این مرحله استفاده کرد. اموزش کلاسی احکام نیز بسیا رمهم است و هم چنین می توانیم مسابقات مختلفی رادر زمینه ی نماز به صورت کتاب خوانی ، شعرو نقُاشی اجرا کنیم . در مراحل پایانی اقدام به اموزش عملی می کنیم ودر رابطه با دانش اموزانی  که نماز نمی خوانند مشاوره وراهنمایی  می کنیم. از  طریق مصاحبه با والدین ان ها را شناسایی می کنیم ودرصدد رفع اشکال بر می اییم واز طریق مشاهده کردن رفتار دانش اموزانو مصاحبه با والدین به ارز یابی نتایج می پردازیم .

 

 

دوره ی متوُسطه

دانش آموزان دراین دوره پخته تر می شوند. آنها گاهی خودشان درنماز جماعت به عنوان امام جماعت به برگزاری مراسم نمازمی پردازند. بعضی از احادیث کوتاه رادرمراسم صبحگاهی بیان می کنندودرخانه هم مفاهیم را انتقال می دهند.

حال پس از اجرای مراحل فوق , به ارزیابی نتایج به دست آمده در طرح اقامه ی نماز می پردازیم .

1-     اعلام امتیازات به دست آمده توسط دانش آموزان به صورت کارنامه ی نماز به آنها

2-     نظرسنجی از والدین درمورد مقایسه ی نتایج به  دست آمده از وضعیت دانش آموزان قبل از اجرا

3-     مشاهده ی میزان حضوردانش آموزان در مسجد ونماز جمعه

4-     مشاهده ی رفتار دانش آموزان درخصوص علاقه مندی ایشان به نماز ومیزان مشارکت آنها دراقامه ی نماز

5-     مصاحبه با عده ای از والدین درمورد آثار اجرای طرح برروی رفتار فرزندانشان

6-       تشکیل پرونده برای ثبت مراحل انجام شده ی آموزش نمازبرای هریک از دانش آموزان

 درتدوین برنامه ی آموزش به نکات زیرباید توجه کرد:

الف – تدوین یک برنامه  ی آموزش نماز برای اموزش وپی گیری اقامه ی نماز توسط اولیا ومربیان

ب- آموزش اختصاصی مربیان

ج- فراهم آوردن امکانات مورد نیاز

آیات , احادیث وروایات معتبردرمورد اهمیت نماز

خدای سبحان درقران کریم فرمود: من « الله » هستم , معبودی جز من نیست , مرا بپرست , ونماز رابرای من ویادمن بپادار. (طه, آیه ی 14 )

شبی که رسول خدا (ص) به معراج رفت , به درگاه خداوند عرض کرد , «پروردگارا!دراین شب به شادمانی شگفتی دست یافته ام , این شادمانی رابرمن افزون فرما وراهی نشانم ده که همواره چنین باشم. خدای متعال اورا به نماز فرمان دادوفرمود: ای محمد!  نمازگزار با خدایش سخن می گوید ورازونیاز می کند.(سرالصلوه, «شیخ الرئیس ابوعلی سینا » ضمیمه ی کتاب ضوابط الرضاع ورساله ی رضاعیه , ص 185)

امام علی (ع) : کسی که نماز را ضایع کند , اعمال دیگرش را بیشترضایع خواهدکرد.(مستدرک الوسایل,جلد1,ص172)

امام زین العابدین (ع) فرمود: نمازبنده قبول نمی شود مگر آنچه ازآن ,که با حالت توجه خوانده شود.ابوحمزه ثمالی عرض

کرد:پس ما هلاک شدیم ؟ حضرت فرمود: خیر, چنین نیست,بلکه خداوند نماز شمارابا نافله ها تمام (وقبول) می کند. (اطیب البیان فی التفسیرالقران ,جلد1,ص161)

امام حسن مجتبی (ع) فرمود: آن گاه که پدرم علی (ع) درآستانه ی شهادت قرارگرفت رو به من کرد وفرمود: « فرزندم ! توراوصیت می کنم به نمازاول وقت .»  (میزان الحکمه , جلد1, ص 477)

امام محمدباقر(ع) فرمود: نماز , هدیه ی مومن است به سوی پروردگار, پس هدایای خودرانیکوکنید تاجوایزشما نیکوباشد.(ارشادالقلوب , جلد2,ص 18باب 22)

امام صادق (ع) فرمود: هنگامی که قائم ما علیه السلام قیام کند, درپشت کوفه مسجدی بنا کند که دارای هزار دراست . (چهارده معصوم (ع), ص593, ترجمه ی انوارالبهیه)

امام موسی کاظم (ع) درسن کودکی درخدمت پدر بزرگوارش امام جعفرصادق (ع) به نماز ایستاده بود . اندیشمندی ازاهالی شهر , نزدآن حضرت بود , دیدکه ای ن فرزند به سوی درباز نماز می خواند, که کراهت دارد . مساله رااز حضرت صادق (ع) پرسید. امام (ع) فرمودند: از خودبچه سئوال کنید!آن آقای عالم رو کرد به بچه ی خردسال وعرض کرد چراروبه درباز نماز می خوانید؟ این طفل خردسال (امام کاظم «ع» ) فرمود: آن کسی که من به سوی اونماز می خوانم ازاین در به من نزدیک تراست!(داستان ها وحکایت های نماز ,جلد1, ص37,بحارالانوار)

حضرت مهدی (عج) درروز ظهوربه اذن پروردگار به « مسجدالحرام » می رودوپشت « مقام ابراهیم » رو به «کعبه » می ایستدودورکعت نماز میگزاردوسپس اعلام ظهور می فرماید. (وسایل الشیعه , جلد3 , ص26)

قران کریم : ( یاران خدا ) همان کسانی اند که هرگاه درزمین به آنها قدرت بخشیدیم , نماز را برپامی دارندوزکات می دهند وامربه معروف ونهی ازمنکر می کنند وپایان همه ی کارها از آن خداست ( تفسیرکشف الاسرار ,جلد1, ص653و654).

پيامبر (ص) : نمازاظهارفقروفروتني درپيشگاه الهي است. (اسرارالصلوه ومهماتها،ص148)

از«ربيع بن خثيم »حكايت شده است كه بايك ركوع ، شب رابه صبح مي رساند، آن گاه قامت راست مي كردومي ناليدومي گفت : «آه ، مخلصان پيشي گرفتندوماازراه مانديم.»(سرالصلوه ،ص97)

ازامام صادق (ع) پرسيدند: گريستن درنماز( ازبيم عذاب الهي ) چگونه است؟ فرمود : به خدا سوگند كه نور چشم است؛ واگربراي شما چنين حالي پيش آمدمراهم به ياد آوريدو(دعا كنيد). ( من لا يحضره الفقيه ، جلد1،ص317)

پيامبر(ص) : هرچيزي را زينتي است وزينت اسلام ، نمازهاي پنج گانه است.(مصباح الفلاح ،ص173)

امام صادق (ع) : آخرين وصيت انبياء درباره ي نماز بوده است. (وسائل الشيعه ، جلد3، ص26)

اول كسي كه نماز بامداد كرد آدم (ع) بودو نخستين ِ همه ي گريندگان بود، آيين بيداري شب آدم نهاد، نوحه كردن از درد هجران وزاريدن به نيمه شبان سنتي است كه آدم نهاد... چون عاشق ودرنفس برزدولشكرصبح كمين برگشادوبانگ برظلمت شب زد، جبرئيل آمد به بشارت كه ، «ياآدم!صبح آمدوصلح آمد، نورآمدوسرورآمد، روشنايي آمدوآشنايي آمد، برخيز اي آدم واندراين حال دو ركعت نماز كن، يكي شكرگذشتن شب فرقت را، يكي شكر دميدن صبح دولت ووصلت را.» (ثواب الاعمال وعقاب الاعمال، ص84-83)

رسول خدا (ص) : هيچ نمازي وقتش نمي رسد مگرآنكه فرشته اي نداي عمومي سر مي دهدكه « اي مردم ! به پا خيزيدوآتش هايي را كه بادست هاي خودبرپشت خويش برافروخته ايد، بانماز خودخاموش كنيد.» ( سرالصلوه ،ص97)

درروايت آمده است : روز قيامت خداي متعال به آتش دوزخ مي فرمايد: اي آتش ! هرچه را مي خواهي بسوزان ، اما به موضع سجده نزديك مشو.(منهج الصادقين ،جلد8، ص397)

حضزت علي (ع): رسول خدا(ص) نمازرابه چشمه ي آب گرم كه به درسراي مردي بود همانند فرموده كه او روزان وشبان پنج بارخودرا بدان بشويد، ديگرچركي بر تن وي نخواهد بود.( نهج البلاغه ، خطبه 99، ص235)

امام صادق ( ع) : مردي خدمت رسول خدا (ص) شرفياب شد وعرض كرد: مرا نصيحت كنيد، حضرت فرمود: نمازراازروي عمدترك نكن ، زيراكسي كه نمازراعمداً ترك كند، ملت اسلام ازاوبيزاراست. (جامع احاديث الشيعه ، جلد4، ص74)

حضرت محمد (ص): كسي كه صداي اذان را بشنودوبه آن پاسخ گويد ، نزد خداوند ازسعادتمندان محسوب مي شود. (آثارالاذان في الدار الدنيا ، ص1)

امام صادق (ع) : اصل وريشه ي اسلام نماز است.( بحارالانوار، جلد100، ص49)

رسول خدا(ص): نماز چون ترازوست، هركه (آن را ) كامل به جا آورد، پاداش كامل مي گيرد.( نهج الفصاحه ، ص396، شماره ي 1876)

رسول خدا(ص) : زماني كه فرشتگان آسمان صداي اذان را مي شنوند مي گويند: «اين صداي امت محمد (ص) است كه به يگانگي خدا شهادت مي دهند.( آثارالاذان في الدار الدنيا ، ص1)

ازرسول خدا (ص) روايت شده است كه خداي متعال فرمود: «من سه چيزرابراي نمازگزارپذيرفته ام :

1-     تازماني كه درحال نماز است رحمتم رابراو نازل كنم.

2-     فرشتگان بربال هاي خوداورا زيرپوشش وحمايت قرار دهند.

3-     خودم بااومناجات كنم . آن گاه كه اوگفت: يا رب، من مي گويم : لبيك. ( تفسيركشف الاسرار، جلد10، ص456)

روايت شده است آن گاه كه رسول خدا(ص) مشغول نماز مي شد گويي پارچه اي است كه درگوشه ايي افتاده است. (الميزان جلد6، ص334)

پيامبراكرم(ص) : نماز درقيامت، تاج نمازگزارونورصورت اوست. ( تذكرالصلوه ، ص79)

حضرت مهدي (عج ) فرمود: هيچ چيزي مانند نماز، بيني شيطان را به خاك نمي سايد.پس نمازبخوان وبيني ابليس را به خاك بمال.( صحيفه المهدي ، ص355)

روزي در خانه «امام زين العابدين»(ع) آتش سوزي وحريقي اتفاق افتاد ، آن حضرت چنان سرگرم نماز بود كه متوجه نشد، وقتي كه ازنمازفارق شد آن را به اطلاع آن حضرت رساندند، فرمود: يادآتش بزرگ «دوزخ»مرااز(توجه به) اين آتش بازذاشته بود. (تحليلي اززندگي امام سجاد(ع)، جلد1، ص287)

قران كريم: نمازرابرپاداريد، كه نماز(انسان را) اززشتي هاوگناه بازمي دارد، ويادخدابزرگ تراست وخداوندمي داندشما چه كارهايي انجام مي دهيد. (عنكبوت، آيه ي 45)

پيامبراكرم(ص): خشوع وفروتني زينت نماز است. ( ميزان الحكمه ،جلد5، ص 379)

پيامبر(ص) : هرگاه بنده اي نمازش را نيكو بجاآورد، خداوند متعال مي فرمايد: «اين است بنده ي حقيقي من». (جامع الاخبار،ص 86)

(هنگامي كه وقت نمازفرامي رسيد) رسول خدا(ص) به بلال مي فرمود: اي بلال !اذان بگو وماراباآن روح ببخش (واوان مارا صفاده). اسرارالصلوة ومهماتها ،ص 182)

امام صادق (ع): كسي كه دوست دارد بداند نمازش مورد قبول درگاه الهي واقع شده است يا نه ، ببيندآيا نمازش اورااز زشتي ها و گناه بازداشته است يا خير(زيرا) نمازش به همان مقدار كه اوراازگناهان مانع شود مورد قبول درگاه خداوند قرار مي گيرد. (نورالثقلين ع جلد4، ص162)

رسول اكرم (ص) فرمود: درهرروز هفتادهزارفرشته در«بيت المعمور»نمازمي خوانند. دلائل النبوه ، جلد2،ص101)

رسول خدا(ص): نمازچهره ي شيطان را سياه مي كند.(نهج الفصاحه ، ص396، شماره ي 1877)

رسول خدا(ص) :ديني كه درآن ركوع وسجود نباشد، چيزي درآن نيست.( منهج الصادقين ، جلد10، ص123)

پيامبراكرم (ص) درآخرين روزهاي حيات باآن كه به شدت بيماربود، دست هاي مباركش رابردوش «اميرالمومنين علي (ع)» و «فضل بن عباس»گذاشت و به مسجدرفت ونماز را به جماعت برگزاركرد. (منتهي الامال ،جلد1، ص103)

رسول اكرم (ص) : كسي كه صداي اذان رادرمسجدبشنودوبدون آن كه عذري داشته باشد(نمازش را نخواند)و ازمسجدخارج شودمنافق است ، مگرآنكه دوباره به مسجدبازگردد.(وسائل الشيعه ،جلد3،ص513)

رسول اكرم(ص) : چون بنده سلام نمازش رابگويد، خداوند درهاي بهشت رابه رويش مي گشايدومي فرمايد: اي بنده ي (من) ازهردري كه مي خواهي به بهشت واردشو.(تفسيرابوالفتوح راوي ،جلد1،ص162)

رسول اكرم(ص)فرمود: جبرئيل وهفتادهزارفرشته ي ديگرنزدمن آمدندوگفتند: اي محمد!هركه دوست دارنماز جماعت باشد، خداي متعال وملائكه دوست داراوگردند.(مناهج الشارعين،ص206)

پيامبراكرم (ص): براي هرچيزچراغي است وچراغ قلب مومن نمازهاي پنج گانه است.(مصباح الفلاح ،ص173)

امام سجاد(ع) وقتي كه آهنگ نمازمي كرد، خودراازشيشه ي عطري كه درجانمازخودگذاشته بود معطرمي كرد.(تحليلي اززندگاني امام سجاد(ع)،ج1،ص285)

هرگاه رسول خدا(ص) مشغول نمازبودوكسي نزدآن حضرت مي رفت، نمازش رازودترسلام مي دادومي پرسيد: آيا حاجتي داري ؟ وآن گاه كه خواستش رابرمي آورد، دوباره به نمازمي ايستاد.(الميزان ،ج6،ص334)

رسول اكرم (ص) فرمود: ذكرويادخدا آن است كه هرگاه انسان دربرابرحرام قرارگرفت ازخداوندبترسدوآن راترك كند.(سفينه البحار،ج1، ص484)

پيامبراكرم (ص) فرمود: زماني كه موذن اعلام مي كند: «حي علي الفلاح» - بشتاب براي رستگاري – پروردگارجهان مي فرمايد: اي امت محمد!درهاي رحمت به روي شمابازشده است،برخيزيدوازرحمتالهي وسوددنيا وآخرت بهره مندشويد.( مناهج الشارعين،ص181)

يكي ازبركات نمازاين است كه قرآن به وسيله ي نماز محفوظ مي ماندودرجامعه ي اسلامي فراموش نمي شود.هرمسلماني موظف است درنماز ،آياتي ازقرآن رابخواند(حداقل سوره ي حمدرا)(تفسيرسوره ي حمد،ص14،شبستري)

حضرت رضا(ع) مي فرمايد: خواندن قرآن درنماز واجب است.( تفسيرسوره ي حمد،ص14،شبستري)

درعصرروزعاشوراوقتي كه دشمن تصميم گرفتحمله برلشكريان امام حسين (ع) راآغازكند، حضرت به برادرش حضرت اباالفضل (ع)فرمود: «به سوي آنان برو واگرمي تواني كاررا به فرداواگذار، تاامشب را به نماز وطلب آمرزش ازاو سپري كنيم.خدامي داند كه من نماز، تلاوت قرآن و بسياري دعاو درخواست آمرزش را دوست دارم.»( نمازدراسارت ،ص112)

همانا مومناني به فلاح مي رسندكه با همه ي وجوددرنمازشان خاضع وخاشعندووقتي كه انسان به درجه ي خشوع برسد از حريم عفت وعصمت پاي بيرون نمي گذارد.(سوره ي مومنون ، آيات 3-1)

امام صادق (ع) مي فرمودند: آيه ي كريمه ي اياك نعبد واياك نستعين راآنقدر تكرار كردم كه گويي آن را از گوينده اش شنيدم. زبان من سست شدوزبان او گويا، چشم من بسته شد وچشم او گشوده وبينا. (سيدعلي اكبرحسيني ، سومين سينما ونماز،بابلسر،1372)

درقرآن هزاران مورد ازنماز سخن به ميان آمده است به صورت دستوروخبروثواب انجام آن وعقوبت ترك آن، با تعويض وتصريح ازبهر تصحيح اعتقاد اهل ايمان.(كشف الاسرار،ج1،ص47)

امام خميني (ره) : نمازيك كارخانه ي انسان سازي است.(صحيفه ي نور، ج12،ص148)

رهبرمعظم انقلاب : برپاداشتن نماز، نخستين ثمره ونشانه ي حكومت صالحان است.(نماز، نشانه ي حكومت صالحان ،ص11)

امام محمدباقر(ع): دعاكردن پس از خواندن نماز واجب،برتراست ازنمازمستحب.(دعائم الاسلام،ج1،ص166)

رسول اكرم (ص): نمازبدون پرداختن زكات قبول نيست.(منهج الصادقين ،ج6، ص203)

مردي ازامام زين العابدين (ع) پرسيد:چه چيزي سبب قبول شدن نماز است؟ حضرت فرمود: ولايت (دوستي وپيروي از)ماوبيزاري ازدشمنان ما.(بحارالانوار،ج84،ص245)

هرگاه نداي موذن را شنيدي ، نداي قيامت را به يادآوروخودرابراي اجابت دعوت موذن (واقامه ي نماز) مهيا كن.زيرا آنها كه با سرعت اين ندارا پاسخ مي دهند، درقيامت با لطف وعنايت به آن ها ندا خواهدشد.(اسرارالصلوه ، ص183، ملكي تبريزي)

امام باقر(ع) به يكي از يارانش فرمود:آيا ريشه وشاخه وبلندترين قله ي اسلامن را به تو معرفي كنم؟ عرض كرد: فدايت شوم بفرماييد. فرمود: ريشه اش نماز است وشاخه اش زكات و قله ي مرتفعش جهاداست.(تفسيرنمونه ، ج17، ص155)

دانشمندمحقق «هيل » دركتاب «تمدن غرب» مي نويسد ازروزي كه اسلام ظاهرشد، نمازيگانه شعاراسلامي به صورت يك ضرورت درآمد.كافي است كه مانقش نمازرا بررسي كنيم كه چه تاثير مهمي دربيداركردن روح نظم ونظام داشته است، آن گاهبه خوبي درمي يابيم كه درحقيقت، نمازبراي مسلمين مانند يك آموزش نظامي استوهمين نظام مسلمانان درنماز واجتماع با شكوه آنان ، روح وحدت ويگانگي رادرميان مسلمانان زنده كرده ، برادري ،مساوات ،برابري ودستاوردهاي اجتماعي اسلام راعملا ايجادكرده است.(خلوتگه راز،ص199-198)

امام علي (ع): خداايمان راواجب كردبراي پاكي ازشرك ورزيدن ونمازرابراي پرهيزازخودبزرگ ديدن.

يكي ازنتايج وثمرات نماز اين است كه درهرشبانه روز پنج بار به صورت « وسيله ي اتحادويگانگي » درقالب اقامه ي نماز جماعت جلوه گر مي شودواز موثرترين عبادات درايجادروح وحدت در جامعه است.(رموز نماز يا اسرارالصلوه ، 71)

امام رضا (ع) فرمود: نمازومداومت ياد خدا در شب وروز ، سبب مي شود كه انسان مولا و مدبر وخالق خودرا فراموش نكندو روح سركشي وطغيان گري براو غلبه نكند.( تفسير نمونه ، ج 16 ، ص294)

حضرت علي (ع) : برتو بادمسواك زدن پيش ازوضوي هرنماز.(بحارالانوار،ج80،ص344)

امام خميني (ره): كمال مطلق ، كه وصول به فنا ء الله واتصال به بحرغيرمتناهي وجوبي است وشهودازل واستفراق دردرياي نورمطلق است، درنمازحاصل مي شود.(امام خميني (ره)، آداب الصلوه، ص 143)

دكتر روژه گارودي دانشمندمسلمان وفيلسوف مشهورفرانسوي مي نويسد: درنمازانسان به خودبازمي گرددوهمه ي هستي رادروجود خويش احساس مي كندوچنين است كه انسان با ايمان به ستايش واداشته مي شود.درنمازهمه ي همدلي وحضورخود به طورگسترده وعميق مجذوب مركز خود وبنيادخودمي شوند.(خلوتگه راز، ص198)

رسول خدا(ص)فرمود: هيچ روزي نيست مگراين كه فرشته اي (درقبرستان ها حضورمي يابدو) بين قبرها(خطاب به مردگان )مي گويد:«شما برحال چه كسي غبطه مي خوريد؟»مي گويند: برحال اهل مساجد، زيراآنان نمازمي گزارندوروزه مي گيرندوماچنين قدرتي نداريم».(ومهلت وفرصت راازدست داده ايم .) (مستدرك الوسايل،جلد1،ص42)

ازامام سجاد(ع) پرسيدند:چراشب زنده داران صورتي زيباترازصورت ديگران دارند؟چون آنان با خداي خويش خلوت كرده اند، خداوند ازنورخودبرچهره ي آنان پوشانده است.(ميزان الحكمه ،ج5،ص42)

امام خميني (ره): نمازپشتوانه ي ملت است.(صحيفه ي نور ،ج12،ص148)

نتيجه گيري

ركن عمده ي تربيت دردوره ي نوجواني وجواني ، تربيت ديني است.براي تربيت درست ديني دروني ساختن فريضه ي نماز دررفتارهاي نوجوانان وجوانان ازطريق خانواده ومدرسه نقش عمده اي ايفا مي كند. اگربرپايي اين فريضه به صورت آگاهانه درمراحل بعدي زندگي استمرارپيداكند، مي توان انتظارداشتكه جامعه ازوجودافرادي شايسته وبه كمال رسيده بهره مند شود. از آن جا كه نماز فريضه اي است كه روزانه در چند نوبت انجام مي شود، فردنمازگزار باذكرويادخدا ورعايت شرايطي كه براي اجابت آن لازم است، زمينه هاي تربيت فردي وتربيت اجتماعي رامهيا مي سازد.

نماز موجب مداومت شبانه روزي يادخداست. اوبايد علاوه برطهارت ظاهري وجسماني براي طهارت باطني ودروني نيزتلاش نمايد. روابط خودراباديگران برپايه هاي صحيحي استوارساخته ، ازدروغ ، غيبت وساير رذايل اخلاقي دوري جويد، به اين ترتيب هم فرد وهم جامعه درفرآيند صحيح تربيت قرارگيرند.

انسان دراثربرپايي مداوم وآگاهانه ي نمازدرمقابل سختي ها ي زندگي مقاومت مي كند ونه تنها خود دچارانحرافات اخلاقي نمي شود ، بلكه ديگران رانيز ازافتادن دردام كج روي ها وانحرافات بازمي دارد.

پيشنهادات

يادآوري نعمت هاي خداوند

پاسخ به پرسش هاي مذهبي وتجهيز انان به دفاع ازمذهب

ايجاد رغبت دراو ازطريق برقراري رابطه ي انس بااو، پذيرش ، رفاقت بااو

استفاده از حساسيت وشوروهيجان مذهبي وشور عرفاني نوجوان ونشان دادن صحنه هاي مهيج مذهبي

ايجاداعتقاددراوبه احاطه ونظارت بي انقطاع خدابراعمال ورفتار ازطريق بحث هاي خانوادگي وجلسه اي

استفاده از فكرانتزاعي اوبراي ادراك پديده ها وقدرت خداوندي

استفاده از جاذبه هاي صوتي وكلامي براي جلب وجذب

ايجادرابطه بانوجوان وجوان، زيرنظرداشتن برنامه ي او، به موقع تذكردادن

استفاده از الگوهاي نافذ

عدم تحميل عقيده اگرچه تحميل درعمل باشد(لا اكراه في الدين)(3)

اجتناب ازامربه معروف ونهي ازمنكرشديد

طراحي وتاليف كتب ديني وقرآن به صورت پوسترونقاشي

منابع وماخذ

يادداشت هاي شخصي وكلاسي درمورد گفت وگوهاي دانش آموزان وبحث هاي حضوري

قرائتي ،محسن،يكصدوچهارده نكته درباره نماز، انتشارات اقامه ي نماز.

شهيدي ، نهج البلاغه ، بنيادنهج البلاغه

قائمي ،علي، هدايت نوجوانان وجوانان به سوي نماز، طرح ستاداقامه ي نماز

گلزاده ي غفوري ، علي ،نماز، پرتو.

نشريه ي نگاه سال هشتم ، شماره ي 137، شهريور1387.

پيوند ، اسفند1376، شماره ي 221.

پيوند، تابستان 1377،شماره ي 227-226-225.

پيوند، دي 1376، شماره ي219.

پيوند، بهمن 1376، شماره ي220.

پيوند، آبان 1376، شماره ي217.

پيوند،مهر 1374، شماره ي192.

پيوند، بهمن 1375، شماره ي208.

پيوند،آبان1373، شماره ي181.

پيوند، خرداد 1374، شماره ي188.

پيوند، اسفند 1382، شماره ي293.

شهيدمطهري ، مرتضي،آثارتربيتي نماز،ص235،كتاب طهارت روح.

 پي نوشت ها

1-     انسان كامل ، ص103

2-     گفتارهاي معنوي ،ص95

3-     سوره ي بقره ، آيه ي 256


ن : ali Rezaee Javidan
ت : Tue 3 Nov 2009
 
موضوعات
آرشیو مطالب
امكانات جانبي